Maalesef aramanızla eşleşen bir sonuç bulamadık.
Dergi
Sayı: 12

Devrim II

Muhafazakârlık, modern dünyanın ana siyasi ve kültürel akımlarından biri olmakla beraber, özellikle Türkiye’de bu ağırlığı ölçüsünde fikri bir ilgiye mazhar olamamıştır. Türkiye’de, bilhassa çok partili hayata geçildiği dönemlerde siyasi olarak muhafazakâr partiler iktidarda olsa da, bu muhafazakâr düşüncenin ve üslubun gelişmesi manasına gelmemiştir. Muhafazakârlık, Fransız Devrimi sonrasında devrimin ve devletin yok ettiği geleneksel otorite ve geleneksel özgürlükleri koruma kaygısıyla ortaya çıkmıştır. Fransız Devriminin idealleri ve devrim anlayışı dünyada yayıldıkça, muhafazakârlık da yayılmış ve farklı renkler kazanmıştır. Osmanlı Devleti’nde de Fransız Devrimini etkisiyle eşitsiz ve hiyerarşik bir imtiyaz sistemi olan milletler nizamından eşitlik temelinde bir hukuk nizamına geçme istikametindeki 1856 Islahat Fermanına karşı, eşitlik prensibinin “kaide-i tedric” ile uygulanmasını isteyenlerin tepkisini dile getiren Cevdet Paşa ile muhafazakârlığın ortaya çıkışından bahsedilebilir. Ancak muhafazakârlık açısından kopuş sayılabilecek asıl tarihsel dönem, Cumhuriyet sonrasında yaşanan siyasi değişim ve dönüşümde belirginleşir. Cumhuriyet sonrasında, Tanzimat’tan beri devam edegelen ikili yapı ortadan kaldırılarak geleneksel otorite ve geleneksel özgürlükler kesin olarak
bertaraf etmiştir. Devlet eliyle toplumun dönüştürülmeye çalışılmasını öngören bu kopuş sürecinde, saray, konak, tekke ve zaviye gibi kurumlarla birlikte, muhafazakârlığın
toplumsal anlamda görünürlük kazandığı, “eski hayatımız”ı simgeleyen bütün kurumlar ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. Bu hayatı temellük eden bir milli burjuvazi de olmadığından İstanbuli hayat yok olurken, onun yerine Cumhuri hayat kurulmaya çalışılmıştır. Ancak özlenen kültürel homojenlik yine  sağlanamamış, Cumhuri hayatın karşısında tepkiler muhafazakârlık adı altında toplanmıştır. Bürokratik Cumhuri hayatın tahakkümü karşısında 1946’dan sonra gelişen demokratik hayat, eskiden kalanın görünürlük kazanmasını kısmen serbestleştirmiştir. Ancak bunun eskinin ihyası olmadığı, semboller ötesinde popüler bir melez kültür olduğu görülmüştür. Bu arada giderek artan bir şekilde köyden şehirlere gelen kitleler, bir yandan eski hayatlarını terk edip hızla değişmek isterken, diğer yandan da tutunacak bir dal aramışlardır. Siyasi muhafazakârlık söylemi ve esas itibarıyla dini semboller bu ihtiyaca cevaperirken, bu cevabın İstanbuli hayatı yeniden üretmesi mümkün olmamıştır.Türk muhafazakârlığı, bir yandan haldeki hayatından memnun olmayan ve değiştirmeye gayret eden kitlelerin ve onların siyasi temsilcilerinin değişim söylemi, diğer yandan bu insanların tutunma söyleminin dilemmasında teşekkül etmiştir. Siyasi muhafazakârlık, zaman zaman reaksiyoner tutumlar şeklinde de ifadesini bulmuştur. Bununla beraber, imar ve kalkınma çalışmaları karşısında ise muhafazakâr bir muhalefet, neredeyse duyulmaz. Daha önce milliyetçilikle beraber utangaç bir şekilde telaffuz edilen muhafazakârlığın Türkiye’deki en büyük dönüşümlerin yaşandığı Turgut Özal ve AK Partili yıllarda yeniden gündeme gelmesi bu bakımdan manidardır. Ancak bu haliyle muhafazakârlık, eskisine nispetle daha mutedildir.  Belki de bu yüzden, bu sürecin bir sonraki aşamasındaki muhafazakâr öneri AK Parti programındaki “muhafazakâr demokrasi” kavramıyla ifadesini bulacaktır. AK Parti’nin ideolojik kimliğini de ifade eden “muhafazakâr demokrasi” halen tartışılmakla birlikte, bugün muhafazakârlık, AK Parti’yi aşan bir ilginin konusu olmaya başlamıştır. Türkiye’nin dünyaya açılması ve dünya konjonktürünün de katkısıyla bugün muhafazakârlık dünyadaki veçheleriyle de tartışma
konusudur. Kendisi bizatihi bu ilginin bir ürünü olan Muhafazakâr Düşünce Dergisi bu sayısında “Avrupa ve Türkiye’de Muhafazakârlık” konusunu ele almaktadır. Elinizdeki sayıda yer alan fikir ürünlerinin, muhafazakârlığın daha iyi anlaşılması çabalarına katkıda bulunması umulur. Gelecek sayımız, yine muhafazakâr düşünce açısından son derece önemli bir konu olan “Devrim” bütün yönleriyle ele alınacaktır. Gelecek sayıda buluşmak dileğiyle…
Dr. Murat Yılmaz

Daha Fazla Göster

Muhafazakâr Düşünce Dergisi, Tübitak-ULAKBİM tarafından dizinlenmektedir.

BİZİ TAKİP EDİN

Tanıtım Filmimiz

VİDEOLAR

ETKİNLİKLER

VEFATININ 50. YILINDA ALİ FUAT...

Sempozyum Tarihi 19 Aralık 2017 olarak değiştirilmiştir! Sempozyum Duyurusu VEFATININ 50. YILINDA ALİ FUAT BAŞGİL SEMPOZYUMU 19 Aralık 2017, Ank...

Detaylar
İslam Medeniyetini Kuran Düşün...

İslam medeniyetinin bir krizde olup-olmadığı konusundaki tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemden geçiyoruz. İslam dünyasında dinsel ş...

Detaylar
MUHAFAZAKAR DÜŞÜNCE SEMPOZYUMU...

Açılış Konuşmaları  Selamlama: Serhat Buhari BAYTEKİN Muhafazakâr Düşünce Dergisi Editörü Prof. Dr...

Detaylar